Dasturxon – bu oddiy mato emas, balki stol atrofidagi suhbatlarning ko’zga ko’rinmas qahramoni. Har kuni nechta xotiralar shu dasturxon ustida yaratiladi? Oilaviy kechki ovqatlar, bayramlar, do’stlar bilan uchrashuvlar… Barchasining markazida turgan dasturxonning ahamiyati beqiyos.
Stol uchun to’g’ri o’lchamdagi dasturxonni tanlash nafaqat estetik jihatdan muhim, balki kundalik hayotingizni ham sezilarli darajada osonlashtiradi. Tasavvur qiling: mehmonlar kelgan, dasturxoningiz esa haddan tashqari kichik yoki aksincha, polga tegib tursa? Bunday noqulayliklardan qochish uchun dasturxon tanlashning asosiy qoidalarini bilish zarur.
«Dasturxon – bu uyingizning ko’zga tashlanmaydigan, ammo muhim tafsiloti. U uyingiz uslubini aks ettiradi va dasturxon atrofida o’tkazilgan vaqtni yanada yoqimli qiladi.» – mashhur dizayner Kamola Azimova.
Dasturxonning uy dekoratsiyasidagi o’rni
Dasturxon – bu nafaqat amaliy buyum, balki uyingiz dizaynining ajralmas qismi. To’g’ri tanlangan dasturxon xonaning umumiy ko’rinishini to’ldiradi, ranglar uyg’unligini yaratadi va uyingizga o’ziga xos ruh bag’ishlaydi. Oshxona yoki mehmonxonangizning uslubiga mos keladigan dasturxon tanlash orqali, siz uyingizning umumiy ko’rinishini yanada mukammallashtirish imkoniyatiga ega bo’lasiz.
To’g’ri o’lchamdagi dasturxonning afzalliklari
To’g’ri o’lchamdagi dasturxon tanlash quyidagi afzalliklarni beradi:
- Qulaylik – stoldan foydalanish vaqtida hech qanday noqulayliklar bo’lmaydi
- Estetik ko’rinish – stol va dasturxon o’rtasidagi mutanosiblik xonaga uyg’unlik bag’ishlaydi
- Amaliylik – to’g’ri o’lchamdagi dasturxon ovqatlanish jarayonini yanada qulay qiladi
Dasturxon tanlashda e’tibor qaratish kerak bo’lgan eng muhim jihat – bu uning o’lchami. Juda katta dasturxon polga tegib, mehmonlarning oyoqlariga o’ralishi mumkin, juda kichik dasturxon esa stolni to’liq qoplamaydi va ko’rinishi ham yaxshi bo’lmaydi. Ideal dasturxon stolning har tomonidan 20-30 santimetr osilib turishi kerak.
Dasturxon tanlashning nozik san’ati
Stol uchun to’g’ri o’lchamdagi dasturxonni qanday tanlash kerak degan savol ko’pchilikni qiynaydi. Aslida, bu oddiy tuyulsa-da, dasturxon interyerning muhim elementi bo’lib, uning noto’g’ri tanlovi butun xonaning uyg’unligini buzishi mumkin.
Stol shakli va o’lchamiga mos kelish – dasturxon tanlashning eng asosiy mezoni. Kvadrat stol uchun kvadrat yoki doira shaklidagi, to’g’ri to’rtburchak stol uchun esa to’g’ri to’rtburchak shaklidagi dasturxon eng maqbul hisoblanadi. Dasturxon stoldan har tomondan 20-30 sm osilib turishi kerak. Bu nafaqat chiroyli ko’rinadi, balki mehmonlar stol atrofida o’tirganda ham qulay bo’ladi.
Dasturxon o’lchamlarini hisoblash formulasi
Dasturxon o’lchamini aniq hisoblash uchun quyidagi formuladan foydalanish mumkin:
| Stol turi | Hisoblash formulasi |
|---|---|
| To’rtburchak | Stol uzunligi + (2 × osilish masofasi) × Stol kengligi + (2 × osilish masofasi) |
| Kvadrat | Stol tomoni + (2 × osilish masofasi) |
| Doira | Stol diametri + (2 × osilish masofasi) |
Masalan, 120×80 sm o’lchamdagi to’rtburchak stol uchun, 30 sm osilish masofasi bilan: 120 + (2×30) × 80 + (2×30) = 180×140 sm o’lchamdagi dasturxon kerak bo’ladi.
Material tanlash – uzoq muddatli investitsiya
Dasturxon materiali nafaqat ko’rinishiga, balki xizmat muddatiga ham ta’sir qiladi. Paxta eng mashhur va amaliy material hisoblanadi – u yuvishga chidamli, tabiiy va turli dizaynlarda mavjud. Zig’ir esa premium tanlov bo’lib, vaqt o’tishi bilan yanada chiroyliroq ko’rinishga ega bo’ladi, ammo narxi ham yuqoriroq – sifatli zig’ir dasturxon narxi 50-150 dollar atrofida.
Sintetik materiallar (polyester, viskoza) arzonroq va parvarishlash oson, ammo tabiiy materiallar kabi nafis emas. Maxsus qoplamali dasturxonlar suyuqlik to’kilishidan himoya qiladi, bu ayniqsa bolali oilalar uchun foydali.
Mavsumiy va maxsus tadbirlar uchun o’lchamlar
Mavsumiy dasturxonlar tanlashda ham o’lcham muhim ahamiyatga ega:
- Yozgi dasturxonlar – yengil materialdan va stoldan kamroq (15-20 sm) osilib turishi ma’qul
- Qishki dasturxonlar – qalinroq materialdan va ko’proq (30-40 sm) osilib turishi mumkin
- Bayram dasturxonlari – odatda stoldan 40-45 sm osilib turadi, bu ko’proq tantanavorlik beradi
To’y yoki yubiley kabi maxsus tadbirlar uchun Karven kabi brendlarning maxsus kolleksiyalaridan foydalanish mumkin. Bunday hollarda dasturxon polga tegib turishi ham mumkin, bu juda tantanavor ko’rinadi.
Dasturxon tanlashda stol o’lchamidan tashqari, xona hajmi va interyerni ham hisobga olish kerak. Kichik xonalarda juda katta osilib turadigan dasturxonlar noqulaylik tug’dirishi mumkin.
Dasturxon tanlash – bu shunchaki mato xarid qilishdan ko’ra ko’proq narsa. Bu sizning uyingiz uslubini, didingizni va hayot tarzingizni aks ettiruvchi qaror. To’g’ri tanlangan dasturxon nafaqat stolni bezaydi, balki butun xonaga uyg’unlik va shinam muhit yaratadi.
Dasturxon tanlash va parvarish qilish bo’yicha mukammal qo’llanma
Dasturxon stol uchun oddiy aksessuar emas, balki uyingiz interyerining muhim elementi hisoblanadi. To’g’ri tanlangan dasturxon nafaqat stolni himoya qiladi, balki xonaga o’zgacha ko’rk ham beradi. Keling, dasturxon tanlash va uni saqlash bo’yicha eng muhim ma’lumotlarni ko’rib chiqamiz.
Dasturxon o’lchamlarini aniq hisoblash
Dasturxon tanlashda eng muhim jihat – bu uning o’lchami. Noto’g’ri o’lchamdagi dasturxon stol ko’rinishini buzishi mumkin. Mana sizga aniq hisob-kitob usuli:
- Stolning uzunligi va kengligi o’lchang – bu asosiy boshlang’ich nuqta.
- Har tomondan 20-30 sm qo’shing – bu klassik osiltirma uchun standart o’lcham.
- Maxsus tadbirlar uchun 40-45 sm qo’shing – bayramlar va to’ylar uchun uzunroq osiltirma ko’proq dabdaba beradi.
Dasturxon stol chetidan kamida 20 sm osilib turishi kerak, lekin polga tegmasligi lozim.
Turli stol shakllari uchun o’lchamlar jadvali:
| Stol turi | Stol o’lchami | Kundalik dasturxon | Bayramona dasturxon |
|---|---|---|---|
| Kvadrat | 90×90 sm | 130×130 sm | 170×170 sm |
| To’g’ri to’rtburchak | 120×80 sm | 160×120 sm | 200×160 sm |
| Dumaloq (diametri) | 100 sm | 140-150 sm | 180-190 sm |
| Oval | 150×90 sm | 190×130 sm | 230×170 sm |
Amaliy maslahat: Agar sizda noodatiy shakldagi stol bo’lsa, qog’ozdan shablon yasab, keyin mato do’koniga boring. Bu aniq o’lchamni tanlashda yordam beradi.
Dasturxonni to’g’ri parvarish qilish sirlari
To’g’ri tanlangan dasturxon uzoq yillar xizmat qilishi mumkin, lekin buning uchun uni to’g’ri parvarish qilish kerak:
Yuvish bo’yicha tavsiyalar
- Har doim yorliqni o’qing – turli matolar turlicha parvarishni talab qiladi.
- Dog’larni darhol tozalang – ayniqsa qizil vino, qahva yoki zaytun moyi kabi qiyin dog’larni.
- Paxta va zig’ir dasturxonlar uchun 40-60°C haroratda yuvish mumkin.
- Sintetik aralashmalar ko’pincha 30°C haroratda nozik rejimda yuviladi.
Qimmatbaho dasturxonlarni doimo alohida yuvish tavsiya etiladi, ayniqsa birinchi yuvishda rang berishi mumkin bo’lgan to’q rangli dasturxonlarni.
Saqlash usullari
Dasturxonni to’g’ri saqlash uning umrini sezilarli darajada uzaytiradi:
- Toza va quruq holda saqlang – nam dasturxon mog’or va noxush hidlar paydo bo’lishiga olib keladi.
- Rulonga o’rang, buklang emas – bu g’ijimlarni kamaytiradi va dasturxon ko’rinishini saqlaydi.
- Qorong’i, quruq joyda saqlang – quyosh nuri ba’zi matolarning rangini o’chirishi mumkin.
Foydali maslahat: Dasturxonni rulonga o’rashda ichiga toza oq qog’oz sochiq qo’ying – bu namlikni yutadi va ranglarni himoya qiladi.
Dasturxon tanlash va parvarish qilish san’atini o’zlashtirib, siz nafaqat stollaringizni himoya qilasiz, balki uyingiz interyeriga ham o’zgacha joziba qo’shasiz. To’g’ri o’lcham va parvarish usullarini qo’llab, dasturxonlaringiz uzoq yillar davomida o’z ko’rkini yo’qotmaydi.
