Har kuni oshxonada taom tayyorlash jarayonida havoga yog’, bug’ va hidlar tarqaladi. Bu noxush holatning oldini olish uchun ventilyator filtrlari muhim ahamiyatga ega. Ammo barcha filtrlar ham bir xil emas – ayrimlari yog’ni 95% gacha ushlab qolsa, boshqalari atigi 60% samaradorlikka ega.
Oshxona ventilyatori uchun filtrni to’g’ri tanlash nafaqat havoni tozalash samaradorligini, balki butun qurilmaning xizmat muddatini ham belgilaydi. Noto’g’ri tanlangan filtr nafaqat havoni yaxshi tozalamaydi, balki ventilyator motoriga ham zarar yetkazishi mumkin.
Filtr turlari va ularning ishlash printsiplari
Oshxona ventilyatorlari uchun asosan uch xil filtr mavjud:
- Alyuminiy to’rli filtrlar – eng arzon va keng tarqalgan tur. Yog’ zarrachalarini mexanik usulda ushlab qoladi. Ularni yuvish mumkin, ammo samaradorligi 60-75% atrofida.
- Akrilli filtrlar – bir martalik ishlatiladi, o’rtacha samaradorlikka ega (70-80%). Har 2-3 oyda almashtirilishi kerak.
- Karbon (ko’mir) filtrlar – eng samarali (90-95%), hidlarni ham yaxshi yo’qotadi. Sirkulyatsiya rejimida ishlayotgan ventilyatorlar uchun ideal.
Filtrlarning xizmat muddati
| Filtr turi | Xizmat muddati | Tozalash usuli |
|---|---|---|
| Alyuminiy | 2-3 yil | Har 2-4 haftada yuvish |
| Akrilli | 2-3 oy | Almashtirish |
| Karbon | 3-6 oy | Almashtirish |
Filtrlarning xizmat muddati foydalanish intensivligiga bog’liq. Kuniga 2-3 soat taom tayyorlaydigan oilalarda alyuminiy filtrlarni har 2 haftada yuvish tavsiya etiladi. Karbon filtrlarni esa har 3 oyda almashtirib turish kerak.
Samaradorlik ko’rsatkichlari
Filtr samaradorligini baholashda asosiy mezon – havoni tozalash darajasi. Zamonaviy premium-klass filtrlari 95% gacha yog’ va hidlarni ushlab qoladi. Biroq, bunday yuqori samaradorlik narxga ham ta’sir qiladi – yuqori sifatli karbon filtrlar o’rtacha 15-25 dollar turadi.
Filtr tanlashda oshxona maydoni va taom tayyorlash intensivligini hisobga olish muhim. Katta oshxona va ko’p taom tayyorlaydigan oilalar uchun yuqori samaradorlikli filtrlar maqsadga muvofiq, chunki ular havoni tezroq va samaraliroq tozalaydi.
Filtr tanlash sirlari: ventilyatoringiz samaradorligini oshiring
Oshxona ventilyatori uchun filtrni qanday tanlash kerak degan savol ko’pchilikni qiziqtiradi, chunki to’g’ri tanlangan filtr nafaqat havoni tozalaydi, balki butun qurilmaning ishlash muddatini ham sezilarli darajada uzaytiradi. Filtrlar ventilyatorning «qalbi» hisoblanadi – ular yog’, hid va bug’larni tutib qolish vazifasini bajaradi.
Filtr o’lchamlari va moslik darajasi ventilyator samaradorligining asosiy omillaridan biridir. Har bir ventilyator modeli o’ziga xos o’lchamdagi filtrlarga mo’ljallangan. Noto’g’ri o’lchamdagi filtr tanlash nafaqat samaradorlikni pasaytiradi, balki ventilyatorning ishdan chiqishiga ham sabab bo’lishi mumkin.
O’lcham va moslikni aniqlash usullari
Filtr o’lchamlarini aniqlashning eng ishonchli usuli – ventilyator pasportiga murojaat qilish. Agar pasport yo’qolgan bo’lsa, eski filtrni olib, uning o’lchamlarini o’lchash mumkin. Ko’pchilik ishlab chiqaruvchilar standart o’lchamlardagi filtrlarni taklif etishadi:
| Ventilyator turi | Odatiy filtr o’lchamlari (sm) |
|---|---|
| Kichik | 20 x 25 |
| O’rta | 25 x 30 |
| Katta | 30 x 40 |
Eslatma: Filtrni almashtirishdan oldin, ventilyator modelingizga mos kelishini tekshiring.
Yog’ va hidlarni tutib qolish qobiliyati
Filtrning yog’ va hidlarni tutib qolish qobiliyati uning asosiy vazifasidir. Zamonaviy filtrlarda bu ko’rsatkich turlicha bo’lishi mumkin. Eng samarali filtrlar ko’p qatlamli tuzilishga ega bo’lib, har bir qatlam o’z vazifasini bajaradi.
Yog’ tutib qolish qobiliyati bo’yicha filtrlar quyidagi turlarga bo’linadi:
- Alyuminiy to’rli filtrlar – yog’ni 60-70% gacha tutib qoladi
- Sintetik filtrlar – yog’ni 80-85% gacha tutib qoladi
- Uglerodli (ko’mir) filtrlar – yog’ni 90% gacha va hidlarni 95% gacha tutib qoladi
Oshxonada ko’p qovurish ishlari bajarilsa, yuqori yog’ tutish qobiliyatiga ega filtrlarni tanlash maqsadga muvofiq.
Filtr materialining sifati va chidamliligi
Filtr materialining sifati va chidamliligi uning xizmat muddatini belgilaydi. Eng keng tarqalgan materiallar:
- Metall filtrlar – yuvilishi mumkin, xizmat muddati 5-7 yil
- Sintetik filtrlar – bir martalik ishlatiladi, har 3-4 oyda almashtiriladi
- Kombinatsiyalangan filtrlar – metall va ko’mir qatlamlaridan iborat, 1-2 yil xizmat qiladi
Metall filtrlar chidamli va iqtisodiy jihatdan foydali, ammo ularni muntazam yuvib turish kerak. Sintetik filtrlar esa almashtirish oson, lekin uzoq muddat xizmat qilmaydi.
Sifatli filtr tanlash orqali nafaqat oshxona havosini tozalaysiz, balki ventilyator motorini ham himoya qilasiz.
Filtr tanlashda uning yuvish imkoniyatlarini ham hisobga oling. Ba’zi filtrlar idish yuvish mashinasida yuvilishi mumkin, bu esa tozalash jarayonini ancha osonlashtiradi. Bosch va Elica kabi ishlab chiqaruvchilar aynan shunday qulaylikka ega filtrlarni taklif etishadi.
Filtrni almashtirish va texnik xizmat ko’rsatish sirlari
Oshxona ventilyatori – oshxonamizdagi eng ko’p ishlaydigan qurilmalardan biri. Har kuni yog’, bug’ va hidlarni yutib, uyimizni toza saqlaydi. Ammo bu jarayonda filtrlar asta-sekin ifloslanadi va samaradorligi pasayadi. Filtrlarni o’z vaqtida almashtirish va to’g’ri parvarish qilish nafaqat ventilyator ishlashini yaxshilaydi, balki uning xizmat muddatini ham sezilarli darajada uzaytiradi.
Filtr almashtirish vaqti qachon keldi?
Filtrlarni almashtirish muddati ularning turi va oshxonangizdan foydalanish intensivligiga bog’liq. Mana eng aniq belgilar:
- Yog’ filtrlari (metall yoki alyuminiy) – har 2-3 oyda tozalash, 2-3 yilda almashtirish
- Ko’mir filtrlari – har 3-6 oyda almashtirish
- Sintetik filtrlari – har 2-3 oyda almashtirish
Filtrni almashtirish vaqti kelganini quyidagi belgilardan bilish mumkin:
- Ventilyator avvalgidek samarali ishlamayapti
- Oshxonada hidlar uzoq vaqt saqlanib qolmoqda
- Filtr yuzasi qora yog’ qatlami bilan qoplangan
- Ventilyator ishlayotganda g’alati shovqin chiqarmoqda
Muhim eslatma: Filtrlarni o’z vaqtida almashtirish – bu nafaqat tozalik masalasi, balki xavfsizlik masalasi ham. Iflos filtrlar yong’in xavfini oshiradi!
Filtrlarni tozalash usullari
Filtr turlariga qarab, tozalash usullari ham farq qiladi:
Metall yog’ filtrlari uchun:
- Filtrni ventilyatordan ehtiyotkorlik bilan chiqaring
- Issiq suvda idish yuvish vositasi bilan iviting (30-40 daqiqa)
- Yumshoq cho’tka bilan yog’larni tozalang
- Yaxshilab chaying va quritish uchun qoldirib qo’ying
Ko’mir filtrlari uchun:
Ko’mir filtrlarini tozalab bo’lmaydi – ularni faqat almashtirish kerak. Ayrim yuqori sifatli regeneratsiya qilinadigan ko’mir filtrlari 180°C haroratda 2-3 soat davomida pechda quritilishi mumkin, ammo bu jarayon ularning samaradorligini to’liq tiklamaydi.
Sintetik filtrlari uchun:
Sintetik filtrlarni ham tozalab bo’lmaydi – ularni faqat yangilari bilan almashtirish kerak.
| Filtr turi | Tozalash usuli | Almashtirish muddati |
|---|---|---|
| Metall | Idish yuvish vositasi, issiq suv | 2-3 yilda |
| Ko’mir | Tozalanmaydi | 3-6 oyda |
| Sintetik | Tozalanmaydi | 2-3 oyda |
Filtrni to’g’ri o’rnatish bo’yicha tavsiyalar
Yangi filtrni o’rnatish jarayoni ham muhim ahamiyatga ega:
- Ventilyatorni elektr tarmog’idan uzib qo’ying – bu xavfsizlik uchun eng muhim qadam
- Eski filtrni ehtiyotkorlik bilan chiqaring – metall qirralaridan ehtiyot bo’ling
- Yangi filtrni o’rnatishdan oldin ventilyator ichki qismini tozalang – bu samaradorlikni oshiradi
- Filtrni ishlab chiqaruvchi ko’rsatmalariga qat’iy rioya qiling – har bir model o’ziga xos xususiyatlarga ega
- Filtrni mahkam o’rnating – noto’g’ri o’rnatilgan filtr tushib ketishi mumkin
Filtrni o’rnatgandan so’ng, ventilyatorni yoqib, uning to’g’ri ishlayotganini tekshiring. Havo so’rilishi kuchli va bir tekis bo’lishi kerak.
Filtrlarni muntazam almashtirish va to’g’ri parvarish qilish orqali oshxona ventilyatoringiz uzoq yillar davomida samarali ishlaydi, oshxonangizni toza va qulay saqlashga yordam beradi.
