Pandemiya davrida ko’pchilik uylarimizda havoni tozalash qurilmalarining ahamiyatini chuqur anglab yetdik. Biroq, barcha retsirkulyatorlar ham bir xil yaratilmagan. Noto’g’ri tanlangan qurilma xuddi kichik qayiqda ulkan dengizni tozalashga urinishdek samarasiz bo’lishi mumkin.
Retsirkulyator – bu havoni ultrabinafsha nurlar yordamida zararsizlantiradigan va tozalaydigan qurilma. U xonadagi havoni o’z ichiga tortib, maxsus kameradan o’tkazadi va tozalangan havoni qaytaradi. Bu jarayon uzluksiz davom etib, xonadagi mikroorganizmlar, bakteriyalar va viruslar miqdorini sezilarli darajada kamaytiradi.
Quvvat tanlashning muhimligi
Tasavvur qiling: katta mehmonxonangizda kichik, ofis stoli uchun mo’ljallangan retsirkulyator ishlayapti. Bu xuddi fil qulog’ini pashsha bilan yelpiganday gap! Qurilmaning quvvati xona hajmiga mos kelishi juda muhim, chunki:
- Kichik quvvatli qurilma katta xonani samarali tozalay olmaydi
- Haddan tashqari quvvatli qurilma esa elektr energiyasini behuda sarflaydi
- Noto’g’ri tanlangan quvvat qurilmaning xizmat muddatini qisqartiradi
Hisoblash uchun asosiy parametrlar
Retsirkulyator quvvatini to’g’ri tanlash uchun quyidagi parametrlarni hisobga olish zarur:
- Xona hajmi – uzunlik × eni × balandlik (m³)
- Havo almashinuvi koeffitsienti – soatiga necha marta xonadagi havo to’liq tozalanishi kerak
- Qurilmaning ishlash samaradorligi – odatda ishlab chiqaruvchi tomonidan ko’rsatiladi
Mana oddiy formula:
Zarur quvvat (m³/soat) = Xona hajmi × Havo almashinuvi koeffitsienti
Havo almashinuvi koeffitsienti turli xonalar uchun farq qiladi:
| Xona turi | Tavsiya etilgan koeffitsient |
|---|---|
| Uy xonalari | 2-3 marta/soat |
| Ofislar | 3-4 marta/soat |
| Tibbiyot muassasalari | 5-6 marta/soat |
Masalan, 30 m³ hajmli uy xonasi uchun (60-90 m³/soat) quvvatli retsirkulyator yetarli bo’ladi. Tibbiyot muassasalari uchun esa bu ko’rsatkich ancha yuqori.
To’g’ri tanlangan retsirkulyator nafaqat sog’lig’ingizni himoya qiladi, balki qurilmaning uzoq va samarali ishlashini ta’minlaydi.
Retsirkulyator quvvatini aniq hisoblash usullari
Havo tozalagichlar orasida retsirkulyatorlar alohida o’rin tutadi. Ular nafaqat havoni filtrlaydi, balki ultrabinafsha nurlar yordamida mikroblarni yo’q qiladi. Ammo samarali ishlashi uchun xona hajmiga mos quvvatdagi qurilmani tanlash muhim. Retsirkulyatorning quvvati: xonaga qanday hisoblash kerak degan savol ko’pchilikni qiziqtiradi, chunki noto’g’ri tanlangan qurilma kutilgan natijani bermaydi.
Xona maydoni va hajmiga asoslangan hisoblash
Retsirkulyator tanlashda eng asosiy ko’rsatkich – qurilmaning havo o’tkazish qobiliyati (m³/soat). Bu qiymat qancha yuqori bo’lsa, qurilma shuncha ko’p havoni tozalaydi.
Xona uchun optimal quvvatni hisoblash formulasi:
Zarur quvvat (m³/soat) = Xona hajmi (m³) × Havoni almashtirish koeffitsienti
Bunda:
- Xona hajmi = Uzunlik × Kenglik × Balandlik (metrda)
- Havoni almashtirish koeffitsienti: oddiy xonalar uchun 2-3, tibbiy muassasalar uchun 4-6
Misol: 20 m² maydonli va 2.7 m balandlikdagi xona uchun:
- Xona hajmi: 20 × 2.7 = 54 m³
- Zarur quvvat: 54 × 3 = 162 m³/soat
| Xona turi | Almashtirish koeffitsienti | Misol (30 m³ xona uchun) |
|---|---|---|
| Uy-joy | 2-3 | 60-90 m³/soat |
| Ofis | 3-4 | 90-120 m³/soat |
| Tibbiy xona | 4-6 | 120-180 m³/soat |
Odamlar soni va faoliyat turiga qarab tanlash
Xonadagi odamlar soni va ularning faoliyati retsirkulyator quvvatiga ta’sir qiladi. Ko’p odam bo’lgan joylarda yuqoriroq quvvat talab etiladi.
Quyidagi formula yordamida aniqroq hisoblash mumkin:
Zarur quvvat (m³/soat) = Asosiy quvvat + (Odamlar soni × 30 m³/soat)
Faoliyat turiga qarab qo’shimcha koeffitsientlar:
- Tinch faoliyat (o’qish, kompyuterda ishlash): 1.0
- O’rtacha faollik (o’qitish, suhbatlashish): 1.3
- Yuqori faollik (sport, raqs): 1.6
Muhim: Agar xonada chekuvchilar bo’lsa yoki ovqat tayyorlansa, quvvatni 1.5 barobar oshirish tavsiya etiladi.
Havoning almashinuv tezligi va samaradorlik
Retsirkulyatorlar samaradorligi tozalash darajasi bilan o’lchanadi. Yuqori sifatli qurilmalar havoni bir marta o’tkazganda 95-99% mikroblarni yo’q qiladi.
Xona havosini to’liq tozalash vaqtini hisoblash:
Tozalash vaqti (soat) = Xona hajmi (m³) ÷ (Qurilma quvvati (m³/soat) × Samaradorlik koeffitsienti)
Samaradorlik koeffitsienti odatda 0.8-0.95 oralig’ida bo’ladi.
Amaliy tavsiya: Optimal natija uchun retsirkulyator quvvati xona hajmini soatiga kamida 3 marta to’liq tozalay oladigan darajada bo’lishi kerak. Philips va Bactosfera kabi ishlab chiqaruvchilar qurilmalarining texnik xususiyatlarida bu ma’lumotlar ko’rsatilgan.
Retsirkulyator tanlashda uning shovqin darajasini ham hisobga oling – 40 dB dan past bo’lgan modellar kundalik foydalanish uchun qulay hisoblanadi.
Retsirkulyatorning quvvatini xonaga to’g’ri hisoblash
Retsirkulyator – havoni ultrabinafsha nurlar yordamida zararsizlantiradigan qurilma bo’lib, uning samaradorligi to’g’ri tanlangan quvvatga bog’liq. Quvvat tanlashda adashish nafaqat pulni behuda sarflashga, balki zararsizlantirish samaradorligining pasayishiga ham olib keladi.
Turli xonalar uchun optimal quvvat tanlash
Retsirkulyator quvvatini tanlashda asosiy mezon – xona hajmi va uning maqsadi. Quyidagi jadval turli xonalar uchun tavsiya etiladigan quvvatni ko’rsatadi:
| Xona turi | Maydon (m²) | Tavsiya etilgan quvvat (m³/soat) |
|---|---|---|
| Yotoqxona | 15-20 | 30-60 |
| Ofis xonasi | 20-30 | 60-90 |
| Tibbiyot muassasasi | 20-40 | 100-200 |
| Katta zal | 50+ | 200+ |
Yotoqxona uchun kichikroq quvvatli (30-60 m³/soat) retsirkulyatorlar yetarli. Bu yerda asosiy maqsad – tinch uyqu vaqtida havoni tozalash, shuning uchun qurilma shovqini ham muhim ahamiyatga ega.
Ofis xonalari uchun o’rtacha quvvatli (60-90 m³/soat) modellar maqbul. Ofisda odamlar ko’p bo’lgani uchun, havoni tezroq tozalash talab etiladi, ayniqsa mavsumiy kasalliklar davrida.
Tibbiyot muassasalari uchun yuqori quvvatli (100-200 m³/soat) retsirkulyatorlar zarur. Bu yerda havoning sterillik darajasi yuqori bo’lishi kerak, chunki kasallik tarqalish xavfi katta.
Quvvat tanlashdagi xatolar va ularni bartaraf etish
Retsirkulyator tanlashda ko’p uchraydigan xatolar:
-
Xona hajmini noto’g’ri hisoblash. Quvvatni hisoblashda faqat maydonni emas, balki shiftning balandligini ham hisobga olish kerak. Hajm = maydon × balandlik formulasi bo’yicha hisoblang.
-
Xona maqsadini e’tiborga olmaslik. Tibbiyot muassasalari uchun yuqori quvvatli, yotoqxona uchun esa o’rtacha quvvatli modellar maqbul.
-
«Quvvat qancha yuqori bo’lsa, shuncha yaxshi» degan noto’g’ri fikr. Haddan tashqari quvvatli retsirkulyator elektr energiyasini ko’p sarflaydi va shovqin darajasi yuqori bo’ladi.
Xatolarni bartaraf etish uchun:
- Xona hajmini aniq o’lchang (m³)
- Xonada odamlar soni va faoliyat turini hisobga oling
- Retsirkulyator pasportidagi texnik ko’rsatkichlarni diqqat bilan o’rganib chiqing
Retsirkulyatordan samarali foydalanish bo’yicha maslahatlar
Retsirkulyatorning xizmat muddatini uzaytirish va samaradorligini oshirish uchun:
-
Lampalarni o’z vaqtida almashtiring. Ultrabinafsha lampalarning o’rtacha xizmat muddati 8,000-9,000 soat. Ularning samaradorligi vaqt o’tishi bilan pasayadi.
-
Qurilmani muntazam tozalab turing. Chang va kir lampalar nurlanish kuchini kamaytiradi. Tozalashdan oldin qurilmani elektr tarmog’idan uzishni unutmang!
-
Optimal ishlash rejimini tanlang. Ko’pchilik zamonaviy retsirkulyatorlar turli quvvat rejimlariga ega. Xona hajmi va odamlar soniga qarab rejimni tanlang.
-
Qurilmani to’g’ri joylashtiring. Retsirkulyator xonaning havo aylanishi yaxshi bo’lgan joyida, lekin to’g’ridan-to’g’ri quyosh nurlari tushmaydigan joyda bo’lishi kerak.
Retsirkulyator quvvatini to’g’ri tanlash va undan oqilona foydalanish nafaqat pulni tejaydi, balki sog’liq uchun ham foydali. Qurilmaning texnik ko’rsatkichlarini hisobga olgan holda, xona hajmi va maqsadiga mos modelni tanlang.
