Qish kelishi bilan har bir uy egasi o’ziga bir savol beradi: «Nima uchun qo’shnim isitish uchun kamroq pul to’laydi, lekin uning uyi menikidan issiqroq?» Javob oddiy – ular isitish qurilmasining quvvatini to’g’ri hisoblagan.
Xonani isitish qurilmasining quvvatini to’g’ri hisoblash nafaqat uyingizda qulay haroratni ta’minlaydi, balki elektr energiyasi yoki gaz uchun ortiqcha to’lovlardan ham saqlaydi. Statistikaga ko’ra, to’g’ri tanlangan isitish qurilmasi yillik isitish xarajatlarini 30% gacha kamaytirishi mumkin!
Isitish qurilmasi quvvatini hisoblashning ahamiyati
Isitish qurilmasi quvvatini to’g’ri hisoblash – bu faqat tejamkorlik emas, balki uzoq muddatli investitsiyadir. Quvvati yetarli bo’lmagan qurilma xonani isita olmaydi va doimiy yuqori quvvatda ishlashga majbur bo’ladi, bu esa uning xizmat muddatini qisqartiradi. Ortiqcha quvvatli qurilma esa keraksiz energiya sarflaydi va tez-tez o’chib-yonib, tezroq ishdan chiqadi.
Xona isitish tizimlarining asosiy turlari
Isitish qurilmasini tanlashdan oldin, ularning asosiy turlarini bilish muhim:
| Isitish tizimi turi | Afzalliklari | Kamchiliklari |
|---|---|---|
| Elektr radiatorlar | O’rnatish oson, toza | Elektr energiyasi sarfi yuqori |
| Gaz qozonlar | Yuqori samaradorlik, arzon | O’rnatish murakkab, xavfsizlik talablari |
| Markaziy isitish | Bir tekis isitish | Alohida xonalarni boshqarish qiyin |
| Issiq pol | Qulay, estetik | O’rnatish qimmat, ta’mirlash murakkab |
Quvvat hisoblashda e’tiborga olinadigan asosiy omillar
Isitish qurilmasi quvvatini hisoblashda quyidagi omillarni albatta hisobga olish kerak:
- Xona maydoni va balandligi – har 10 m² maydon uchun o’rtacha 1 kVt quvvat talab etiladi
- Iqlim sharoitlari – sovuq hududlarda quvvat 20-30% oshirilishi kerak
- Derazalar soni va sifati – eski derazalar issiqlik yo’qotishini 40% gacha oshiradi
- Devorlar izolyatsiyasi – yaxshi izolyatsiya qilingan uyda isitish qurilmasi quvvati 25% gacha kamroq bo’lishi mumkin
- Xonaning joylashuvi – burchak xonalar va birinchi qavatdagi xonalar ko’proq isitishni talab qiladi
To’g’ri hisoblangan isitish tizimi – bu nafaqat qishda issiq uy, balki tejamkor va uzoq muddatli yechimdir.
Issiqlik quvvatini aniq hisoblash usullari
Xonani isitish qurilmasining quvvatini qanday hisoblash kerak – bu har bir uy egasi uchun muhim masala. Noto’g’ri tanlangan quvvat nafaqat ortiqcha elektr energiyasi sarfiga, balki xonada noqulay harorat rejimiga ham olib keladi. Keling, bu jarayonni aniq formulalar va usullar bilan o’rganamiz.
Maydon va balandlik asosidagi hisoblash
Eng oddiy va keng tarqalgan usul – xona maydoniga asoslangan hisoblash. Bu usulda har bir kvadrat metr uchun o’rtacha 100 Vatt quvvat talab etiladi. Masalan, 20 m² xona uchun:
Talab etiladigan quvvat = 20 m² × 100 Vatt = 2000 Vatt = 2 kVtBiroq, bu faqat standart shiftli (2,5-2,7 m) xonalar uchun to’g’ri. Agar shift balandligi 3 metrdan oshsa, qo’shimcha koeffitsient qo’llash kerak:
| Shift balandligi | Koeffitsient |
|---|---|
| 2,5-2,7 m | 1,0 |
| 2,8-3,0 m | 1,1 |
| 3,1-3,5 m | 1,2 |
| 3,6-4,0 m | 1,3 |
Aniq hisoblash uchun xonaning hajmini hisobga olish muhim. Buning uchun quyidagi formuladan foydalanish mumkin:
Quvvat (Vatt) = Xona hajmi (m³) × Harorat farqi (°C) × Issiqlik yo'qotish koeffitsientiIqlim zonasi va issiqlik yo’qotilishi
Iqlim zonasi hisob-kitobda hal qiluvchi rol o’ynaydi. Markaziy Osiyo sharoitida, ayniqsa qishda harorat keskin pasayishi mumkin. Shuning uchun mintaqaviy koeffitsientlarni qo’llash zarur:
| Iqlim zonasi | Koeffitsient |
|---|---|
| Iliq | 0,7-0,9 |
| O’rtacha | 1,0-1,2 |
| Sovuq | 1,2-1,5 |
Tashqent sharoitida o’rtacha koeffitsient 1,0-1,1 atrofida bo’ladi. Lekin shaharning turli hududlarida bu ko’rsatkich farqlanishi mumkin.
Issiqlik yo’qotilishini hisobga olish uchun quyidagi omillarni tekshiring:
- Tashqi devorlar soni
- Derazalar soni va ularning holati
- Qo’shni xonalar bilan chegaralar
Har bir tashqi devor uchun asosiy quvvatga 10% qo’shish tavsiya etiladi. Eski derazalar uchun yana 15% qo’shimcha quvvat zarur.
Issiqlik izolatsiyasi sifatini baholash
Xonaning issiqlik izolatsiyasi darajasi quvvat hisob-kitobida muhim ahamiyatga ega. Zamonaviy binolarda izolatsiya sifati yuqori bo’ladi, eski binolarda esa aksincha.
Izolatsiya sifatini baholash uchun quyidagi jadvaldan foydalaning:
| Izolatsiya darajasi | Tavsif | Koeffitsient |
|---|---|---|
| Yuqori | Zamonaviy izolatsiya materiallari, energiya tejaydigan derazalar | 0,7-0,8 |
| O’rta | Standart izolatsiya, ikki qavatli derazalar | 1,0 |
| Past | Eski bino, yomon izolatsiya, bir qavatli derazalar | 1,3-1,5 |
Aniq hisoblash uchun termal kamera yordamida xonadagi issiqlik yo’qotilish nuqtalarini aniqlash mumkin. Bu usul eng samarali hisoblanadi, chunki u xonadagi barcha muammoli joylarni ko’rsatadi.
Xulosa qilib aytganda, xonani isitish qurilmasining quvvatini to’g’ri hisoblash uchun xona o’lchamlari, iqlim sharoiti va izolatsiya sifatini kompleks baholash zarur. Bu nafaqat qulay harorat rejimini ta’minlaydi, balki elektr energiyasi sarfini ham optimallashtiradi.
Isitish qurilmasi quvvatini to’g’ri hisoblash sirlari
Xonadoningizni qulay haroratda saqlash uchun isitish qurilmasining quvvatini to’g’ri tanlash muhim ahamiyatga ega. Noto’g’ri tanlangan quvvat nafaqat ortiqcha energiya sarfiga, balki xonaning yetarli darajada isitilmasligiga ham olib keladi. Keling, bu masalani batafsil ko’rib chiqamiz.
Turli isitish qurilmalari uchun quvvat me’yorlari
Har bir isitish qurilmasi o’ziga xos quvvat koeffitsientiga ega. Bu koeffitsientlar xonaning har bir kvadrat metri uchun zarur bo’lgan quvvatni aniqlashda yordam beradi:
| Isitish qurilmasi turi | Quvvat koeffitsienti (Vt/m²) | Izoh |
|---|---|---|
| Elektr konvektor | 100-120 | Standart shiftli xonalar uchun |
| Yog’li radiator | 90-110 | Issiqlikni uzoq saqlaydi |
| Infraqizil isitgich | 80-100 | To’g’ridan-to’g’ri isitish |
| Elektr pol | 130-150 | Qo’shimcha issiqlik izolyatsiyasi talab qilinadi |
| Isitish konditsioneri | 70-90 | Yuqori energiya samaradorligi |
Muhim eslatma: Agar xonangizning shifti standart 2.5-2.7 metrdan baland bo’lsa, har 30 sm qo’shimcha balandlik uchun quvvatni 10% ga oshirish tavsiya etiladi.
Quvvatni hisoblash formulasi
Xonani isitish uchun zarur bo’lgan quvvatni hisoblash uchun quyidagi formuladan foydalaning:
P = S × K × I × H
Bu yerda:
- P – zarur quvvat (Vt)
- S – xona maydoni (m²)
- K – qurilma koeffitsienti (jadvaldan)
- I – izolyatsiya koeffitsienti (0.7-1.5)
- H – shift balandligi koeffitsienti (standart uchun 1.0)
Misol: 20 m² maydonli, o’rtacha izolyatsiyali (I=1.0) xona uchun elektr konvektor tanlashda: P = 20 × 110 × 1.0 × 1.0 = 2200 Vt yoki 2.2 kVt quvvat talab etiladi.
Energiya samaradorligini oshirish usullari
Isitish qurilmasi quvvatini optimallashtirib, energiya sarfini sezilarli darajada kamaytirish mumkin:
-
Termostat o’rnatish – zamonaviy termostatlar xona haroratini avtomatik ravishda boshqaradi va energiya sarfini 20-30% ga kamaytiradi.
-
Issiqlik izolyatsiyasini yaxshilash – derazalarni germetiklash, devorlarni izolyatsiyalash orqali isitish qurilmasi quvvatini 15-25% ga kamaytirish mumkin.
-
Aqlli boshqaruv tizimlari – Xiaomi Mi Home kabi aqlli uy tizimlari isitish qurilmalarini masofadan boshqarish va energiya sarfini nazorat qilish imkonini beradi.
-
Zonali isitish – butun uyni emas, balki faqat foydalaniladigan xonalarni isitish orqali energiya sarfini 30-40% ga kamaytirish mumkin.
Keng tarqalgan xatolar
Isitish qurilmasi quvvatini tanlashda quyidagi xatolarga yo’l qo’ymaslik muhim:
-
Faqat maydon asosida hisoblash – xonaning balandligi, derazalar soni va izolyatsiya darajasini hisobga olmaslik.
-
Haddan tashqari katta quvvat tanlash – «ko’proq bo’lgani yaxshi» tamoyili energiya sarfining ortishiga olib keladi.
-
Qurilma turini noto’g’ri tanlash – har bir xona uchun eng mos isitish usulini tanlash muhim. Masalan, katta maydonga ega bo’lgan mehmonxona uchun Daikin konditsioneri samaraliroq bo’lsa, yotoqxona uchun konvektor qulay bo’lishi mumkin.
-
Izolyatsiya darajasini hisobga olmaslik – yaxshi izolyatsiyalangan xona uchun kamroq quvvat talab etiladi.
To’g’ri tanlangan quvvatga ega isitish qurilmasi nafaqat xonangizda qulay haroratni ta’minlaydi, balki elektr energiyasi uchun ortiqcha to’lovlardan ham saqlaydi. Shuning uchun hisob-kitoblarni aniq bajarib, o’z ehtiyojlaringizga mos qurilmani tanlang.
