Tasavvur qiling: yangi havo tozalagich sotib oldingiz, lekin bir necha hafta o’tib, allergiya alomatlari hamon bezovta qilmoqda. Muammo nimada? Ehtimol, qurilmangiz xonangiz uchun yetarlicha quvvatli emas.
Havo tozalagichlar barcha uylar uchun muhim texnologiyaga aylandi, ayniqsa chang, allergiya va ifloslangan havo muammolari kuchaygan sharoitda. Ammo ko’pchilik havo tozalagichining quvvatini to’g’ri hisoblash qanchalik muhimligini tushunmaydi. Bu oddiy texnik tafsilot emas, balki qurilmangiz samaradorligini belgilaydigan asosiy omildir.
CADR ko’rsatkichi – havo tozalagichlar «tili»
CADR (Clean Air Delivery Rate) – bu havo tozalagichning ishlash samaradorligini o’lchaydigan asosiy ko’rsatkich. Bu raqam qurilma bir soat ichida qancha havoni tozalay olishini ko’rsatadi. CADR qanchalik yuqori bo’lsa, qurilma shunchalik tez va samarali ishlaydi.
Muhim ma’lumot: CADR ko’rsatkichi odatda uch turdagi zarrachalar uchun o’lchanadi: chang, gul changi va tutun. Har bir turdagi ifloslantiruvchi moddalar uchun alohida CADR qiymati bo’lishi mumkin.
CADR ko’rsatkichi kubometr/soat (m³/h) yoki CFM (kubik fut/daqiqa) birliklarida o’lchanadi. Masalan, 300 m³/h CADR ko’rsatkichiga ega bo’lgan havo tozalagich bir soat ichida 300 kubometr havoni tozalay oladi.
Xona maydoni va havo tozalagich quvvati: mukammal muvozanat
Havo tozalagichning samaradorligi xona hajmi bilan to’g’ridan-to’g’ri bog’liq. Katta xonalar uchun yuqori CADR ko’rsatkichiga ega bo’lgan qurilmalar talab qilinadi:
| Xona maydoni (m²) | Tavsiya etilgan minimal CADR (m³/h) |
|---|---|
| 15-20 | 150-200 |
| 20-30 | 200-300 |
| 30-45 | 300-450 |
| 45-65 | 450-650 |
Amaliy qoida sifatida, havo tozalagichingiz CADR ko’rsatkichi xona maydonidan kamida 5 marta katta bo’lishi kerak. Masalan, 30 m² xona uchun kamida 150 m³/h CADR ko’rsatkichiga ega bo’lgan qurilma kerak bo’ladi.
Shiftlar balandligi, derazalar soni, xonadagi odamlar soni va uy hayvonlari mavjudligi ham hisobga olinishi kerak bo’lgan muhim omillardir. Bu omillar havo tozalagichingiz quvvatiga bo’lgan talabni sezilarli darajada oshirishi mumkin.
Havo tozalagichining quvvatini aniq hisoblash usullari
Havo tozalagichi xarid qilishda eng muhim jihatlardan biri – qurilmaning quvvati. Ko’pchilik shunchaki eng qimmat yoki eng katta modelni tanlaydi, ammo bu yondashuv nafaqat budjetingizga, balki elektr energiyasi sarfiga ham salbiy ta’sir ko’rsatadi. Havo tozalagichining quvvatini qanday to’g’ri hisoblash kerak degan savol har bir xaridorni qiziqtirishi tabiiy. Keling, bu masalani aniq formulalar va usullar bilan hal qilishni o’rganamiz.
Xona hajmiga asoslangan hisoblash
Havo tozalagichining asosiy vazifasi – ma’lum hajmdagi havoni tozalash. Shuning uchun birinchi qadam – xonangiz hajmini aniq hisoblash:
- Xona hajmi (m³) = Uzunlik × Kenglik × Balandlik
Misol uchun, 4×5 metr maydonga va 2.7 metr balandlikka ega xona uchun:
- Hajm = 4 × 5 × 2.7 = 54 m³
Endi CADR (Clean Air Delivery Rate) ko’rsatkichiga e’tibor qarating. Bu ko’rsatkich qurilma bir soatda qancha havoni tozalay olishini ko’rsatadi.
Muhim qoida: Samarali tozalash uchun havo tozalagichining CADR ko’rsatkichi xona hajmining kamida 2/3 qismiga teng bo’lishi kerak.
Kerakli CADR (m³/soat) = Xona hajmi × 2/3Yuqoridagi misolimiz uchun: 54 × 2/3 = 36 m³/soat
Havo almashinuvi tezligiga asoslangan hisoblash (ACH)
ACH (Air Changes per Hour) – qurilma bir soat ichida xonadagi havoni necha marta to’liq almashtira olishini ko’rsatadi. Allergiya yoki astma kabi muammolarga ega bo’lganlar uchun ACH kamida 4-5 bo’lishi tavsiya etiladi.
ACH ni hisoblash formulasi:
ACH = (CADR × 60) ÷ Xona hajmiAgar ACH ko’rsatkichidan kelib chiqib CADR ni hisoblash kerak bo’lsa:
CADR (m³/min) = (ACH × Xona hajmi) ÷ 60Maslahat: Yotoqxona uchun ACH kamida 2, bolalar xonasi uchun 3, allergiklar uchun 4-5 bo’lishi maqsadga muvofiq.
Energiya samaradorligi va quvvat sarfini hisoblash
Havo tozalagichining energiya sarfi ham muhim ko’rsatkich. Qurilmaning quvvat sarfini hisoblash uchun:
- Kunlik elektr sarfi (kWh) = Qurilma quvvati (kW) × Ishlash soati
- Oylik elektr sarfi (kWh) = Kunlik sarfi × 30
- Oylik xarajat ($) = Oylik sarfi × 1 kWh narxi
Energiya samaradorligi koeffitsienti (CADR/Vatt) orqali eng tejamkor modelni tanlashingiz mumkin:
Samaradorlik = CADR (m³/soat) ÷ Quvvat (Vatt)Koeffitsient qanchalik yuqori bo’lsa, qurilma shunchalik samarali hisoblanadi. Zamonaviy Dyson va Philips modellarida bu ko’rsatkich 2.0 dan yuqori.
Havo tozalagichining quvvatini to’g’ri hisoblash nafaqat sog’lig’ingiz, balki budjetingiz uchun ham muhim. Xona hajmi, CADR ko’rsatkichi va energiya samaradorligini hisobga olgan holda, ehtiyojlaringizga to’liq javob beradigan qurilmani tanlashingiz mumkin.
Havo tozalagichining quvvatini to’g’ri hisoblash
Havo tozalagichi tanlashda eng muhim ko’rsatkichlardan biri – qurilmaning quvvati. Noto’g’ri tanlangan quvvat nafaqat elektr energiyasi sarfini oshiradi, balki xonadagi havoni samarali tozalash imkonini ham bermaydi. Keling, bu masalani batafsil ko’rib chiqamiz!
Xona maydoni va quvvat nisbati
Havo tozalagichining asosiy ko’rsatkichi – CADR (Clean Air Delivery Rate) yoki havoni tozalash tezligi. Bu ko’rsatkich qancha yuqori bo’lsa, qurilma shuncha tez va samarali ishlaydi.
Turli xona turlari uchun tavsiya etiladigan CADR ko’rsatkichlari:
| Xona maydoni (m²) | Tavsiya etilgan CADR (m³/soat) |
|---|---|
| 15-20 | 100-140 |
| 20-30 | 140-210 |
| 30-40 | 210-280 |
| 40-60 | 280-400 |
| 60+ | 400+ |
Muhim eslatma: Oshxona yoki dahliz kabi havosi tez ifloslanadigan xonalar uchun yuqoriroq CADR ko’rsatkichiga ega qurilmalarni tanlash maqsadga muvofiq.
Yotoqxona uchun tozalagich tanlayotganda, qurilmaning shovqin darajasiga ham e’tibor qarating. Philips va Xiaomi kabi brendlar tungi rejimda 25 dB dan past shovqin darajasini ta’minlaydigan modellarni taklif etadi.
Allergiya va astma uchun maxsus hisob-kitoblar
Allergiya yoki astma kabi nafas olish muammolari mavjud bo’lgan xonadonlar uchun standart formuladan tashqari qo’shimcha omillarni hisobga olish zarur.
Allergiya va astma kasalliklari mavjud bo’lganda:
- Standart CADR ko’rsatkichini 1.5 barobarga oshiring
- HEPA 13 yoki undan yuqori filtrlarga ega modellarni tanlang
- Havoni tozalash sikllari sonini soatiga kamida 4-5 martagacha oshirish kerak
Dyson va Blueair kabi ishlab chiqaruvchilar allergiklar uchun maxsus sertifikatlangan modellarni taklif etadi. Bu qurilmalar nafaqat chang va allergenlarni, balki 0.1 mikrongacha bo’lgan zarrachalarni ham tutib qoladi.
Quvvat va narx nisbatini baholash
Havo tozalagichini tanlashda faqat boshlang’ich narxga emas, balki uzoq muddatli xarajatlarga ham e’tibor qaratish muhim.
Optimal tanlov mezonlari:
-
Energiya samaradorligi – A+ yoki undan yuqori energiya samaradorlik sinfiga ega qurilmalarni tanlang. Bu elektr energiyasi uchun xarajatlarni 30-40% gacha kamaytirishi mumkin.
-
Filtrlar almashtirish davriyligi – arzon filtrlar tez-tez almashtirishni talab qiladi. Yuqori sifatli HEPA filtrlar qimmatroq, lekin 6-12 oy xizmat qiladi.
-
Qo’shimcha funksiyalar qiymati – Wi-Fi boshqaruvi, havo sifati sensori, avtomatik rejim kabi funksiyalar qurilma narxini oshiradi, ammo uzoq muddatda qulaylik va samaradorlikni ta’minlaydi.
Mutaxassis maslahati: Optimal tanlov uchun xona maydoniga mos CADR ko’rsatkichiga ega, energiya samaradorligi yuqori va sifatli filtrlarga ega modelni tanlang. Ortiqcha quvvat elektr energiyasi sarfini oshiradi, yetarli bo’lmagan quvvat esa samaradorlikni pasaytiradi.
Havo tozalagichining quvvatini to’g’ri hisoblash nafaqat sog’liq uchun, balki mablag’laringizni tejash uchun ham muhim. Xona maydoni, allergiya mavjudligi va uzoq muddatli xarajatlarni hisobga olgan holda, siz o’zingiz uchun eng maqbul variantni tanlashingiz mumkin.
